Arap kaynaklarında adları Kıpçak olarak geçen Kumanlardan günümüze kalan yer adlarından bazıları;

Kumanların bu bölgeye girmelerinin Kafkasya üzerinden olduğunu görürüz.

1118 yılında 45.000 ailelik bir Kuman kitlesi bu bölgeye yerleşmiştir.

1118-1124 arasında Kuman Hanı Atrak zamanı Kumanlar Ardahan, Göle, Oltu, Tortum, Şavşat, Ardanuç, Yusufeli bölgelerine yerleşmiştir.

Kubasar Beğ çocukları İkizdere’ye bağlı Cimil Merkez olmak üzere Pazar, Çamlıhemşin, Rize’de ve Sürmene’nin Cimilit köyünde yaşayan ve Osmanlı döneminde de Tımar ve nüfuz sahibi Kumbasaroğullarının Kubasar’ın soyundan geldiği bilinmektedir.

Gümüşhane/Yağmurdere ye bağlı Buğalı/Boğalı köyündeki Kubasar Tepesi bu adı taşımaktadır. Ayrıca Osmanlı fethinden sonra bölgeye ait Tapu Tahrir Defterlerinde gerek Boğalı köyünün ve komşu Arpalı (bu gün metruk eski Arpalı) ile Bağçeçik köylerinin isimleri Türkçe olmasına rağmen Osmanlının ilk dönemine ait Tapu Tahrir Defterlerinde Bağu Aslan dır.

İkinci büyük göç Kuman başbuğunun kardeşi Sevinç’in idaresinde yapılmıştır.

Latinlerin Bizans’ı işgal ettiği dönemde Kumanların birçoğu aileleri ile birlikte Trabzon’un civarında askeri bakımdan önemli yerlere yerleştiler.

Bafra bölgesindeki Kumanos ve civar köyler Kumanlar tarafından kurulmuştur.

15 ve 16. Asırda Trabzon bölgesinde yapılan Osmanlı Tahrirlerinin kayıtlı olduğu defterlerden Başbakanlık Osmanlı Arşivi Tapu Tahrir 52 numarada ki 1515/16 tarihli Trabzon Sancağı Mufassal Tapu Tahrir Defterinde yer alan kayıtlarda Sürmene nahiyesine bağlı Zavli köyünde 9 hanenin Kuman olduğu belirtilmiştir. Hoşoğlan, Timurci, Şişman gibi aile kayıtları mevcuttur.

Kumanlara ait izlere bölgede yaygın şekilde yer adları olarak rastlıyoruz.

Bölgede yaygın olarak bulunan bir başka Kuman oymağı da Sarallardır. Diğer Kuman boyları gibi Sarallar da bölgede Artvin Rize ve Trabzon illerinde yaygın olarak yerleşmişlerdir. Bu gün Of ilçe merkezi ile Solaklı deresi vadisinde ve Sürmene da bu adı taşıyan birçok aile yaşamaktadır. Kelimenin aslı Sarı + el / il dir.

Usta Aliler Akkoyunlu Ustali (Anadolu da Ustacalı) adlı bir boyun mensubudurlar.

Ardeşen/Işıklı Ortaalan köyü halkının tamamı Saral dır. Artvin Zeytinlik Bucağı Yukarı Maden (Yukarı Hod) köyünün güney doğusunda de Saralet mezrası Manisa Gördes de Sarallar köyü vardır.

Şişmanoğulları ise Rize’den Samsun’a kadar bir sahada yayılmışlardır. Demircioğlu, Uzunoğlu, Durut/Türütoğulları da aynı bölgede yayılan Kuman oymaklarıdır..

Bölgede Kuman boylarından ismini alan bir yerleşim yeri de Borçka ‘dır. Borçka ismini bir Kuman boyu olan Borçoğlu (Macar kaynaklarında Borçsol, Rus kaynaklarında Burceviçi) den almaktadır.

Bölgeye Kumanlar’dan yadigar kalan bir isim de Kemençe’dir. Kemençe Kumanlar da şahıs ismi olarak ta kullanılmıştır.1290 da Macar Kıralı IV.Laszlo’yu öldüren Kumanlardan birinin adı Kemenche idi. Kemençe ismini Kumanların yayıldığı sahalarda da görmek mümkündür. Kırım yarımadasında Kemençe, Küçük Kemençe, Murzatar Kemençe isimli köyler bunlardan bazılarıdır. Gagauzlarda Kemençe kelimesinin anlamı Keman olup Kemençe çalıp oynanan oyunun adı da Horondur.Ayrıca Gagauzlardan derlenmiş dil ve masal, bilmece vb gibi halk edebiyatına ait malzemelerin bir değerlendirmesi yapıldığı zaman Trabzon bölgesi ile çok büyük bir benzerlik olduğu görülür. Aynı şeyi Kumanlardan kalmış dil ve halk edebiyatı malzemesi için de söyleyebiliriz.

Kuman boylarının taşıdığı isimlerden başka Kumanların kullandığı şahıs adları da hem yer, hem de bölgede yaygın olarak kullanılan kök aile ismi olarak karşımıza çıkmaktadır.

Trabzon’da ki Kanlika (şimdi Bastaş), Yomra da ki Timurculu köylerinin isimleri de Kuman menşelidir.